Janyewar sojoji ke ba Boko Haram damar ƙwace yankuna —Zulum
Published: 26th, April 2025 GMT
Gwamnan Jihar Borno, Farfesa Babagana Umara Zulum, ya nuna damuwarsa game da sake haduwa da ƙara ƙarfin mayakan Boko Haram a yankunan Tumbus na Tafkin Chadi da kuma tsaunukan Mandara a cikin dajin Sambisa.
Yayin da yake jawabi ga Ministan Tsaro, Badaru Abubakar, da manyan hafsoshin soji a Maiduguri, Gwamna Zulum ya yaba da ƙoƙarin sojojin Najeriya wajen yaƙi da ta’addancin Boko Haram a Borno da ma yankin Arewa maso Gabas, amma ya nuna wani abin damuwa da ya faru kwanan nan a ayyukansu.
Ya bayyana cewa bayan an yi ayyukan soja an gama, sai sojojin su janye, sai kuma ’yan Boko Haram da ISWAP su sake dawowa su karɓe waɗannan yankunan da aka ƙwato a baya.
Babban abin da gwamnan ke damuwa da shi shi ne rashin gudanar da ayyukan soja a cikin ruwan Tumbus na Tafkin Chadi. Ya bayyana yankin a matsayin maɓoyar da ’yan ta’adda ke samun sauƙin samun kayan aiki har ma da ƙaruwar.
’Yar Arewa da ta kafa tarihin samun Digiri Mai Daraja ta ɗaya a fannin Shari’a Mahaifi ya kashe ɗansa mai shekara 6 don yin tsafi a Gombe Ƙarin ’yan Najeriya za su shiga talauci nan da 2027 — Bankin DuniyaYa jaddada buƙatar gaggawar sojoji su gudanar da ayyuka a cikin waɗannan ruwayen, saboda yana zama mafaka ga ’yan ta’adda da ke aiki a duk faɗin Arewacin Najeriya.
Gwamna Zulum ya kuma jaddada matuƙar buƙatar ƙarin sojoji don daƙile manyan yankuna masu wahalar shiga kamar yankin Timbuktu, Tumbus, tsaunukan Mandara, da kuma iyakar Najeriya da ke da ramuka da ƙasashen Sahel.
Duk da fahimtar cewa sojoji sun bazu a faɗin Najeriya, ya roƙi a ƙara tura ƙarin ƙwararrun sojoji zuwa Arewa maso Gabas, yana mai jaddada goyon bayan ƙasashen waje da kuma yadda ake shigowa ta yankin Sahel wanda ya bambanta Boko Haram da ISWAP da ’yan fashi.
Ya bayyana cewa tabbatar da tsaro a yankin Sahel yana da matuƙar muhimmanci ga tsaron Najeriya gaba ɗaya, kuma ya yi kira da a ci gaba da gudanar da ayyukan soja.
Gwamnan ya roƙi a ƙara samar da ƙarin kayan aikin soja masu ƙarfi, kamar tankoki, motocin yaƙi na MRAP, da harsasai, tare da muhimman tallafin jiragen yaƙi da jirage marasa matuƙi.
Ya ma lura cewa harin da aka kai kwanan nan a Wulgo an ce an kai shi ne da taimakon jirage marasa matuƙi masu ɗauke da makamai, don haka ya roƙi sojoji da su sayi jirage marasa matuƙi masu inganci da kayan aikin kare kai.
Bayan ayyukan soja, Gwamna Zulum ya jaddada muhimmancin amfani da hanyoyin da ba na yaƙi ba, yana mai nuna cewa Jihar Borno ta karɓi fiye da ’yan Boko Haram 300,000 da suka tuba a cikin shekaru uku da suka gabata, kuma yawancinsu ba mayaƙa ba ne, manoma ne kawai.
Duk da waɗannan ƙalubalen, Gwamna Zulum ya nuna kyakkyawan fata kuma ya yi alƙawarin ba da cikakken goyon baya ga sojoji a ƙoƙarinsu na kawo ƙarshen ta’addanci. Ya kuma yaba wa Gwamnatin Tarayya da shugabannin soji bisa ga irin goyon bayan da suke ba al’ummar Jihar Borno.
Da yake mayar da martani ga damuwar gwamnan, Ministan Tsaro, Badaru Abubakar, ya ba da tabbacin cewa Gwamnatin Tarayya za ta ƙara tallafin soja don magance sabbin ƙalubalen tsaro a Borno da Arewa maso Gabas. Ya jaddada cewa Shugaba Tinubu ya ba su umarni da su samar da duk wani abin da ake buƙata don dakatar da wannan yanayin damuwa.
Ministan Tsaron ya amince da zaman lafiya da Jihar Borno ta samu a baya-bayan nan saboda ƙoƙarin gwamnan da kuma yadda mutane da yawa suka koma gidajensu da ƙauyukansu don sake gina rayuwarsu.
Ya yi alƙawarin cewa za a magance matsalolin tsaron da suka taso kwanan nan waɗanda ke barazana ga nasarorin da aka samu a baya-bayan nan cikin gaggawa, kuma gwamnati na daraja shawarwari da tunanin gwamnan wajen ƙarfafa dabarunsu na kawo ƙarshen rashin tsaro.
উৎস: Aminiya
কীওয়ার্ড: Boko Haram Tsaro Gwamna Zulum ya ayyukan soja Jihar Borno
এছাড়াও পড়ুন:
Asibitin Kula Da Masu Lalurar Ƙwaƙwalwa Na Kaduna Na Bunƙasa Ta Fannoni Daban-Daban
Asibitin Kula da masu lalurar kwakwalwa da ke Kaduna na Jagorantar Sauye-Sauren Lafiyar ƙwaƙwalwa a Arewacin Najeriya — Farfesa Aishatu Armiya’u Ta Bayyana Muhimman Nasarori a Shugabanci da Ayyuka da Hadin Gwiwa
Shugabar gudanarwa kuma daraktar lafiya ta Asibitin kula da masu lalurar ƙwaƙwalwa dake Kaduna, Farfesa Aishatu Yusha’u Armiya’u, ta tabbatar da kudirin asibitin na ci gaba da jagorantar gyaran tsarin kula da lafiyar kwakwalwa a Arewa, inda ta ce an samu gagarumin ci gaba wajen fafutukar manufofi, kara yawan ayyuka, da karfafa hadin gwiwa tsakanin sassa daban-daban a cikin shekaru uku da suka gabata.
Farfesa Armiya’u ta bayyana cewa horon da ta samu a shirye-shiryen shugabancin harkokin lafiya na Africa ya taka muhimmiyar rawa wajen inganta salon shugabancinta da kare muradun lafiyar kwakwalwa, da kuma gina ƙwarewa a fannin.
Ta bayyana shirin a matsayin ginshiƙi wajen karfafa mata kwarewar tsara manufofi da aiwatar da gyare-gyaren tsarin lafiya.
Sauya Fasalin Babban Asibitin na kasa dake Kaduna
A matsayinta na shugabar daya daga cikin manyan asibitocin kula da lafiyar kwakwalwa guda goma na tarayyar Najeriya, Farfesa Armiya’u ta jagoranci sauye-sauren da suka mayar da Asibitin Kaduna cibiyar kula da lafiya ta tunani da jiki, bincike, da horas da kwararru a hanya mai dacewa da al’adu.
A karkashin jagorancinta, asibitin ya kafa dimbin yarjejeniyar hadin gwiwa da kungiyoyin cikin gida da na waje don bunkasa lafiyar kwakwalwa ga al’umma.
Daya daga cikin manyan hadin gwiwar ita ce wadda ake yi da Hukumar Rigakafin Shan Miyagun Kwayoyi da Kula da Lafiyar ƙwaƙwalwa ta Jihar Kaduna wadda ta taimaka wajen samun ci gaba sosai a bangaren manufofi da ayyuka a jihar.
Manyan Nasarorin Manufofi a Jihar Kaduna
Ta hanyar hadin gwiwa da KADSAMHSA, asibitin ya bada goyon bayan fasaha wajen tsara dokoki da tsarin aiki da ake amfani da su wajen sauya fasalin kula da lafiyar kwakwalwa a fadin jihar. Muhimman nasarorin sun hada da:
Sanya magungunan psychotropic a cikin Jerin Muhimman Magungunan Jihar Kaduna na 2025, wanda zai tabbatar da samunsu a cibiyoyin lafiya na matakin farko da na biyu.
Taimakawa wajen tabbatar da dokar Lafiyar ƙwaƙwalwa ta Jihar Kaduna, da amincewa da wata manufa da ke haɗa lafiyar kwakwalwa da cibiyoyin kiwon lafiya na al’umma.
Shirin horaswa da ya kara yawan aikace-aikacensu a fadin jihar, wanda ya bai wa ma’aikatan lafiya 165 horo a manyan asibitoci 15, ciki har da masu kula da samari masu dauke da cutar HIV.
Ta kuma ce asibitin yanzu yana da tsofaffin dalibai 10 na Africa CDC Mental Health Leadership Programme — waɗanda aka horar a Ibadan, Nairobi, da Cairo — kuma kowannensu yana jagorantar muhimman ayyukan gyara.
Inganta Walwalar Ma’aikata da Ingancin Ayyuka
Farfesa Armiya’u ta jaddada cewa jin dadin ma’aikata na daga cikin manyan abubuwan fifiko, inda aka kirkiro sababbin shirye-shiryen da ke inganta lafiyar jiki, tunani da zamantakewa.
Wadannan sun hada da makon lafiya na kowane kwata, wasanni, tarukan zamantakewa, da ingantaccen tsarin inshorar lafiya.
Asibitin ya kuma hade kula da lafiyar jiki cikin ayyukan lafiyar kwakwalwa, tare da kyautata muhalli domin karfafawa da rage wariya.
Wadannan matakai sun kai ga samun babban gamsuwa daga marasa lafiya, inda sama da kashi 90 cikin dari suka bayyana jin dadi da kulawar da suka samu.
Fadada Ayyuka Ta Hanyar Karin Hadin Gwiwa
Asibitin na kara fadada tasirinsa ta hanyar aiki tare da rundunar sojoji, cibiyoyin ilimi, kungiyoyin farar hula, da sauran abokan hulda.
Wadannan hadin gwiwar na taimakawa wajen ba da dama ga karin al’umma su samu kula da lafiyar kwakwalwa a Arewa, tare da karfafa kula da marasa lafiya a cikin al’umma.
Shirye-Shiryen Gaba: Kirkire-Kirkire da Kula da Al’umma
Dangane da makomar asibitin, Farfesa Armiya’u ta bayyana cewa za a kara karfafa tsarin kula da lafiyar kwakwalwa na al’umma, habaka bincike da kirkire-kirkire, fadada amfani da kayan aikin lafiyar kwakwalwa na dijital, da gina karfin ma’aikatan lafiya domin biyan bukatun al’umma da ke ta ci gaba da sauyawa.
Ta jaddada himmar gina tsarin lafiyar kwakwalwa mai tausayi, wanda ba ya takaituwa ga manyan cibiyoyi kawai, kuma ya dace da al’adu — wanda za a iya yada shi a fadin kasar.